سبزی خشک یکی از چاشنی های فوق العاده ای ست که از گذشته تا به امروز جایگاه بالایی در دستپخت های ایرانی داشته. آنچه که طعم و بوی غذاهای سنتی و خوش طعم ایرانی را به طعمی ماندگار و نوستالژیک تبدیل کرده در واقع همین چاشنی بی نظیر است. شاید لقب چاشنی چندان برازنده این ماده غذایی خوش عطر و پر خاصیت نباشد و کم لطفی در حق آن محسوب شود چرا که سبزی خشک خود به تنهایی به عنوان یکی از مواد غذایی اصلی برای طبخ اغلب غذاهای سنتی محسوب می شود و بدون آن غذای اصیل ایرانی کمیتش لنگ می زند. بی دلیل نبود که قدیمی تر ها رنگ بیماری و ناخوشی را به خود نمی دیدند چرا که همیشه از مواد غذایی ارگانیک و طبیعی همچون سبزی خشک استفاده می کردند و مثل امروزی ها اعتقادی به مواد غذایی فریزری نداشتند. هنوز هم که هنوز است طب اصیل و سنتی تاکید ویژه بر استفاده از این ماده غذایی ارزشمند دارد.
سبزی خشک چیزی ست که امروز رنگ و بوی آن در حال نابودی ست و جای خود را به سبزی های فریزری فاقد عطر و طعم داده. جهش برق آسای تکنولوژی و سرعت گرفتن زندگی های ماشینی دیگر مجالی برای انجام کارهای دلنشینی همچون خشک کردن سبزی به افراد نمی دهد بنابراین دور از انتظار نیست که افراد به سمت و سوی مواد غذایی فریزری روی بیاورند و عطر و بوی سنت های قدیمی را از یاد ببرند. اما به راستی دلیل این همه تاکید برای استفاده از سبزی خشک چیست؟ راز این ماده غذایی خوش عطر در چیست که آن را تا این حد در جدول ارزش غذایی به مرتبه بالا کشانده؟ در ادامه با ما همراه باشید تا رمز و راز این ماده غذایی پر ارزش و خوش طعم را با هم بررسی کنیم.
خرید سبزی خشک چه مزایایی به دنبال دارد؟
اگر فهرستی از اصیل ترین غذاهای ایرانی تهیه کنید و دستور طبخ آن ها را نیز در کنارشان بیاورید خواهید دید که وجود سبزی های معطر همچون شوید، گشنیز، نعناع، پیازچه، اسفناج، ترخون، جعفری، ریحان و تره از جمله اساسی ترین ارکان برای طبخ اغلب آنهاست. این در حالیست که خرید سبزی تازه در تمام فصل های سال برای ما مقدور نیست بنابراین نمی توان در تمام طول سال به سبزی های معطر و تازه دسترسی داشت، از طرفی نگهداری سبزی در فریزر نیز می تواند باعث از بین رفتن مواد معدنی و ویتامین های مفید سبزی شود. بنابراین خرید سبزی خشک را به عنوان بهترین راهکار در این راستا می توان انتخاب کرد. با خرید سبزی خشک می توانید در تمام روزهای سال فارغ از تابستان یا زمستان بودن اقدام به خرید سبزی خشک خانگی، خرید سبزی خشک قورمه سبزی، سبزی خشک آش و انواع سبزیجات معطر و خوش طعم نمایید. شاید تصور کنید خشک کردن سبزی در خانه کار راحتی ست اما باید گفت که پروسه خشک کردن سبزی بسیار وقت گیر است و در عین حال باید با رعایت تمامی نکات بهداشتی این فرآیند صورت پذیرد که به وقت گیر بودن آن دامن می زند. بنابراین می توان نتیجه گرفته که خرید سبزی خشک تنها راهکار طلایی شما برای دسترسی به معدنی از ویتامین های مفید و گنجینه ای از عطر و بوهای دل انگیز است.
دلایل برتری خرید سبزی خشک نسبت به خرید سبزی تازه در چیست؟
مانند روز روشن است که خرید سبزی خشک نسبت به خرید سبزی تازه بسیار هوشمندانه تر می باشد اما دلیل برتری خرید سبزی خشک در چیست؟ در ادامه تعدادی از این دلایل را بررسی کرده ایم. بنابراین همراه ما بمانید.
تنوع بالای سبزی خشک
با خرید سبزی خشک می توانید به گستره ای متنوع از انواع سبزی ها دسترسی داشته باشید در حالی که خرید سبزی تازه چنین امکانی را برای شما فراهم نمی کند. در واقع شما می توانید انواع سبزی های خشک را در هر فصلی از سال خریداری کنید در حالی که بسیاری از سبزی های تازه فصلی هستند و در برخی از فصل ها امکان یافتن آنها وجود ندارد.
ماندگاری بالای سبزی خشک
حتما برای شما هم پیش آمده است که بعد از خرید سبزی تازه و قرار دادن آن در محفظه یخچال، بعد از چند روز که به بسته ی سبزی ها سر زده اید با سبزی هایی پلاسیده، لزج و تیره رنگ مواجه شده اید که نشان از خراب شدن سبزی ها دارد. در واقع می توان اینگونه تعبیر کرد که عمر سبزی تازه تنها چند روز است و مواد معدنی و ویتامین های سبزی تازه تنها به مدت چند روز محدود در آن ماندگار هستند در حالی که سبزی خشک چنانچه در فضای خشک و خنک نگهداری شود تا ماه ها ماندگاری دارد و اثری از خراب شدن، فاسد شدن و از بین رفتن مواد معدنی و ویتامین ها در آن پیدا نخواهد شد. بنابراین با خرید سبزی خشک می توانید آن را تا ماه ها در جای مناسب نگهداری کنید و نگران خراب شدن آن نباشید.
دسترسی بسیار راحت به سبزی خشک
شما برای خرید سبزی تازه باید لزوما به سبزی فروشی ها و میوه فروشی ها مراجعه کنید و گاهی اوقات نیز ممکن است به دلیل مراجعه دیرهنگام به میوه فروشی یا سبزی فروشی محصول مورد نظر شما تمام شده باشد در حالی که امکان دسترسی به سبزی خشک در تمام عطاری ها و حتی فروشگاه های سوپرمارکت امکان پذیر است. برای خرید سبزی خشک نیازی نیست به دنبال میوه فروشی یا سبزی فروشی بگردید بلکه می توانید به اولین سوپرمارکت مراجعه کنید و سبزی خشک دلخواه تان را خریداری کنید.
عدم نیاز به شستن و پاک کردن سبزی
با خرید سبزی خشک خود را از شر پاک کردن، شستن، ضد عفونی کردن و دسته بندی کردن سبزی ها راحت خواهید کرد چرا که سبزی خشک تمامی این روندها را از پیش طی کرده و نیازی به پاک کردن و نظافت ندارد. بنابراین روش استفاده از آن نیز بسیار ساده بوده و به هیچ عنوان وقت شما را نخواهد گرفت چرا که دردسرهای سبزی تازه را به همراه ندارد. بنابراین در مدت زمان کوتاهی می توانید غذای دلخواه تان را طبخ کنید. این در حالیست که سبزی خشک تمامی ویتامین ها و مواد معدنی موجود در سبزی تازه را نیز دارا می باشد و همپای آن دارای خاصیت است.
ارزان بودن قیمت خرید سبزی خشک
اگر بخواهیم از منظر اقتصادی به این موضوع نگاه کنیم باید گفت که خرید سبزی خشک برای شما ارزان تر از خرید سبزی تازه تمام خواهد شد. بنابراین اگر به دنبال صرفه اقتصادی بیشتری هستید بی شک باید دست به خرید سبزی خشک بزنید چرا که قیمت آن اقتصادی تر از سبزی تازه می باشد.
عطر و بوی سبزی خشک سه برابر سبزی تازه است
این یک قانونی کلی ست که بعد از خشک کردن سبزی های تازه، قدرت طعم دهندگی و عطر دهی آن ها تا سه برابر افزایش پیدا می کند. به عنوان مثال اگر بخواهید عطر و طعم یک غذا را به واسطه افزودن سبزی خشک افزایش دهید تنها به یک قاشق از آن سبزی نیاز پیدا خواهید کرد در حالی که اگر بخواهید همان سبزی را به شکل تازه به غذا اضافه کنید به سه قاشق از آن نیاز خواهید داشت. بنابراین می توان این برتری را یک برتری بسیار مهم و ارزشمند برشمرد چرا که در نتیجه برای شما صرفه اقتصادی را هم به طور پنهان در بر خواهد داشت. دقت داشته باشید که در هنگام طبخ غذا از سبزیجات خشک به اندازه مناسب استفاده کنید چرا که به واسطه عطر و بوی قوی سبزی خشک نیاز شما به استفاده از آن کمتر خواهد بود.
سبزی خشک بهتر است یا سبزی منجمد شده؟
به طور یقین سبزی خشک مواد معدنی و ویتامین های بیشتری نسبت به سبزی منجمد شده و سبزی کنسروی دارد. سبزی های منجمد شده بعد از در آمدن از فریزر شروع به ذوب شدن می کنند و این فرآیند باعث ایجاد اکسیداسیون ضعیف در سبزی خواهد شد. به واسطه اکسیداسیون سبزی، ظرفیت برخی از املاح موجود در سبزی تغییر پیدا می کند و موجبات کاهش املاح سبزی فراهم می شود. بنابراین می توان گفت که سبزی منجمد بخش زیادی از املاح خود را بعد از باز شدن یخ سبزی از دست می دهد. این در حالی ست که سبزی خشک املاح بیشتری را در خود نگه می دارد.
از طرفی باید به تاریخ انقضای این دو نوع سبزی اشاره کنیم. سبزی منجمد شده در فریزر و یا سبزی کنسروی تاریخ انقضای بسیار محدودتری نسبت به سبزی خشک دارد و باید بعد از گذشت تاریخ انقضا آن را راهی سطل زباله کنید. در حالی که شما می توانید سبزی خشک را برای مدت زمان بسیار بیشتری نگهداری کنید. بنابراین اگر به دنبال مواد معدنی و خواص بیشتری از سبزی هستید بی شک خرید سبزی خشک می تواند راهکار بسیار بهتری نسبت به استفاده از سبزی فریزری باشد.
نحوه نگهداری سبزی خشک با سبزی تازه چه تفاوتی دارد؟
برای نگهداری از سبزی خشک باید محفظه ای کاملا خشک و عاری از رطوبت را انتخاب کنید تا سبزی را درون آن قرار دهید. ظروف شیشه ای در دار می توانند بهترین انتخاب برای نگهداری سبزی خشک باشند چرا که امکان تبادل هوا با فضای بیرون در شیشه سبزی وجود نخواهد داشت. اینکه شیشه سبزی های خشک را کجا قرار می دهید چندان مهم نیست. تنها چیزی که مهم است خشک و خنک بودن فضای مورد نظر می باشد. در واقع شما می توانید سبزی خشک را درون هر کابینتی که می خواهید قرار دهید. این در حالیست که برای نگهداری از سبزی تازه باید آن را درون ظروف مناسب و در یخچال قرار دهید تا از کپک زدن، پلاسیدن و لیز شدن سبزی جلوگیری کنید. همانطور که می بینید شرایط نگهداری از سبزی تازه بسیار سخت تر از سبزی خشک می باشد. همچنین فضایی که سبزی تازه را در آن نگهداری می کنید باید شرایط برودتی و رطوبتی بسیار خاص و ویژه ای داشته باشد تا سبزی برای چند روز سالم بماند در حالی که برای نگهداری از سبزی خشک به فضای خاصی نیازی نیست و هر کدام از کابینت های آشپزخانه می توانند پذیرای قوطی های سبزی خشک شما باشند.
سبزیجات خشک چه خواصی را در خود جای داده اند؟
سبزیجات خشک خواص شگفت انگیزی دارند. از آنجایی که در سبزیجات خشک با تنوع بی حد و حصری روبرو هستیم بنابراین در خواص و فواید این سبزی ها نیز با تنوع بسیار بالایی روبرو می باشیم. سبزیجات خشک در واقع عمده مواد معدنی و ویتامین های لازم برای بدن را در خود جای داده اند. ویتامین های موجود در سبزیجات خشک عمدتا از نوع ویتامین های خانواده B هستند. این ویتامین ها برای تولید هورمون ها، تامین انرژی بدن و تنظیم سیستم عصبی انسان بسیار مفید فایده می باشند.
از طرفی می توان سبزیجات خشک را معدن ویتامین E دانست که به سلامت و لطافت پوست و مو کمک شایانی می کند. بنابراین اگر به دنبال موهایی سالم، براق و درخشان هستید و میخواهید پوستتان همچون آینه شفاف باشد خرید سبزی خشک و گنجاندن آن در برنامه غذایی تان را فراموش نکنید چرا که سبزیجات خشک روند پیری را به طرز قابل توجهی به تاخیر می اندازند. سبزیجات خشک به واسطه وفور ویتامین C از ضعف ایمنی در بدن شما جلوگیری می کنند بنابراین به فصل زمستان استفاده از آن ها می تواند شفابخش باشد.
تراکم عالی استخوان ها، رفع عوامل کم خونی، افزایش سطح ایمنی بدن و مقابله با رادیکال های آزاد نیز از دیگر خواص سبزیجات خشک می باشد که به واسطه وجود ریزمغذی هایی همچون مس، آهن، منگنز و روی در بدن رخ می دهد. سبزیجات خشک سرشار از آنتی اکسیدان می باشند بنابراین در نتیجه استفاده از سبزیجات خشک بر بیماری هایی مانند بیماری های قلبی عروقی غلبه خواهید کرد.
موارد مصرف سبزی خشک چیست؟
کاربردهای سبزی خشک بسیار بیشتر از سبزی تازه می باشد. در واقع از سبزی خشک در مواردی استفاده می شود که امکان استفاده از سبزی تازه در آن وجود ندارد و اینجاست که لزوم خرید سبزی خشک را درمی یابیم. به عنوان مثال از سبزی خشک در تهیه ماست و دوغ های طعم دار، تهیه انواع دمنوش، تهیه سس سالاد، تهیه انواع آش و سوپ، تهیه پیتزا و لازانیا، طبخ انواع خورش های ایرانی همچون قورمه سبزی، تهیه خیارشور و انواع ترشیجات، پخت کیک و بیسکوئیت، پخت نان، تهیه سالاد، پخت انواع کباب ها، تهیه شربت هایی با طبع خنک و گرم و انواع مصارف دارویی استفاده می شود. یکی از پر مصرف ترین انواع سبزی خشک، سبزی خشک قورمه سبزی می باشد که از سبزی های مانند گشنیز، تره، شنبلیله، جعفری و اسفناج تشکیل شده است. اسفناج خشک باعث لعاب افتادن خورشت می شود و شنبلیله عطر فوق العاده ای به آن می بخشد. دقت داشته باشید که استفاده بیش از حد از شنبلیله خشک ممکن است خورشت شما را تلخ کند بنابراین برای عطر و بو گرفتن خورشت به اندازه کافی از آن استفاده کنید و از زیاده روی بپرهیزید.
لازم به ذکر است که سبزیجات خشک دارای خاصیت های دارویی بی نظیری هستند که در طب سنتی نیز به طور قوی به آن ها اشاره شده است. از درمان مشکلات پوستی، تقویت دستگاه گوارش، رفع بی خوابی و درمان فشار خون گرفته تا درمان انواع عفونت ها و درمان نفخ معده توسط سبزیجات خشک امکان پذیر می باشد. در ادامه تعدادی از محبوب ترین سبزی های خشک را به همراه خواص و کاربرد بررسی کرده ایم. بد نیست برای آشنایی با تعدادی از سبزی های خشک و خواص آن ها این بخش را مطالعه کنید.
آویشن خشک
آویشن خشک عطر سرمست کننده ای دارد و به طور عمد به صورت خشک مورد استفاده قرار می گیرد. از آویشن به عنوان یک طعم دهنده فوق العاده در غذاها استفاده می شود و می توان آن را در اغلب رستوران ها در کنار ظرف نمک و فلفل مشاهده کرد. آویشن به عنوان یک سبزی خوش عطر و بو در انواع غذاهایی مانند پاستا، پیتزا، انواع سوپ ها و ترشیجات استفاده می شود. همچنین از آن به عنوان از بین برنده بوی ضخم گوشت نیز استفاده می شود. فراموش نکنید که از آویشن خشک می توانید دمنوش هایی فوق العاده برای رفع عفونت، رفع گلودرد، پاکسازی مجاری تنفسی و رفع نفخ تهیه کنید.
پیازچه خشک
پیازچه عطر و بویی مشابه عطر و بوی پیاز را به همراه دارد اما عطر آن بسیار مطبوع تر از پیاز می باشد. از این سبزی خشک در تهیه انواع سالادها استفاده می شود و همراه شدن آن با پوره سیب زمینی و تخم مرغ می تواند طعم غذا را دگرگون کند. از بین بردن بوی خامی گوشت نیز یکی از کاربردهای اصلی پیازچه خشک می باشد. ترکیب پیازچه با املت و مواد ماکارونی می تواند عطر و طعم دل انگیزی به این غذاها دهد.
گشنیز خشک
گشنیز گیاهی پر کاربرد هم در حوزه آشپزی و هم در حوزه طب سنتی می باشد. از گشنیز خشک در طبخ انواع غذاهای ایرانی اصیل مانند قورمه سبزی، مرغ ترش و قلیه ماهی استفاده می شود. لازم به ذکر است که دمنوش گشنیز بسیار پر خاصیت می باشد و موجب کاهش کلسترول و درمان التهابات پوستی می شود.
نعناع خشک
نعناع خشک چاشنی ثابت تهیه ماست و خیار اصیل ایرانی و آبدوغ خیار می باشد. از این گیاه خوش عطر در تهیه انواع سالادها، طبخ انواع کباب ها و تهیه نوشیدنی های خنک اما با طبع گرم استفاده می شود. نعناع دارای طبع گرم می باشد و استفاده از آن در انواع غذاهایی که دارای طبع سرد دارند می تواند تاثیر فوق العاده ای داشته باشد.
شنبلیله خشک
برگ های خشک شده شنبلیله و بذرهای این گیاه هم دارای مصرف خوراکی می باشند و هم به عنوان چاشنی غذا استفاده می شوند. از این گیاه در انواع سوپ و خورش استفاده می شود و از خواص آن می توان به رفع شوره سر، درمان اختلالات گوارشی، درمان گلودرد، رفع بی مزگی دهان، رفع سو هاضمه و برطرف نمودن مشکلات تنفسی اشاره کرد.
طرز استفاده از سبزی خشک چه تفاوتی با سبزی تازه دارد؟
تفاوت دیگری که بین سبزی خشک و سبزی تازه وجود دارد نحوه مصرف آن ها می باشد. سبزی تازه را می توان به طور مستقیم بعد از خرد کردن درون غذا ریخت در حالی که روند آماده سازی سبزی خشک کمی طولانی تر است. پیش از استفاده از سبزی خشک درون غذا شما باید سبزی را درون آب گرم یا ولرم بریزید و اجازه دهید به مدت زمان کافی درون آب بماند. این مدت زمان با توجه به نوع سبزی و کاربرد آن می تواند متفاوت باشد. به عنوان مثال سبزی خشک قورمه سبزی را کافی ست 1 ساعت خیس کنید در حالی که سبزی خشک کوکو سبزی باید به مدت 2 تا 4 ساعت خیسانده شود. چنانچه سبزی خشک را به شکل بسته بندی خریداری کرده اید نیازی به تعویض مکرر آب سبزی نیست با این حال می توانید آب سبزی ها را در طی فرآیند خیساندن چند بار عوض کنید. دقت داشته باشید که در برخی از غذاها مانند سوپ و آش که دارای حجم زیادی آب هستند می توان به طور مستقیم و بدون خیساندن از سبزی خشک استفاده کرد بنابراین زحمت خیساندن را برای طبخ این نوع غذاها نخواهید داشت.
نتیجه گیری
سبزی های خشک جایگاه محکمی در فرهنگ غذایی ما ایرانیان دارند. از گذشته تا کنون سبزی های خشک بوده اند که در هر زمینه چاره ساز ظاهر شده اند. از درمان بیماری های مختلف گرفته تا طعم و عطر دادن به غذا و بازی کردن نقش چاشنی های غذایی. فواید سبزی های خشک به اندازه فواید و خاصیت سبزی های تازه می باشد و در عین حال دارای مزیت های دیگری نیز می باشند که در مطلب به آنها اشاره شد. هر یک کیلوگرم سبزی تازه برابر با هفتاد گرم سبزی خشک می باشد و این یعنی فضای زیادی برای نگهداری از آن ها نیاز نخواهید داشت. با خرید سبزی خشک و خرید ادویه ازپخش فرمانی می توانید غذاهایی خوش عطر با طعمی ماندگار را طبخ نمایید و هنر دستپخت تان را به رخ بکشید.
